İkincil Travma
Bir başkasının yaşadığı travmaya yakından tanık olma ya da hikâyesine maruz kalma sonucu gelişen dolaylı travma tepkisi.
Eş anlamlılar
İkincil travma, bir kişinin başkasının yaşadığı travmatik olaya yakından tanık olması ya da bu deneyimin ayrıntılarına tekrar tekrar maruz kalması sonucu geliştirdiği dolaylı travma tepkisidir.
İkincil travmatik stres olarak da adlandırılan bu durum, travmayı doğrudan yaşamamış olsa da onun etkilerine yakından tanıklık eden kişilerde ortaya çıkabilir. Belirtileri, doğrudan travma sonrası görülen tepkilere benzeyebilir. Özellikle başkalarının acısıyla yoğun temas hâlinde olan kişilerde sıkça gündeme gelir.
Kimleri etkiler?
- Ruh sağlığı uzmanları, terapistler ve danışmanlar
- Sağlık çalışanları ve ilk yardım ekipleri
- Sosyal hizmet uzmanları ve afet görevlileri
- Travma haberleriyle çalışan gazeteciler
- Travma yaşamış bir yakınına bakım veren kişiler
Belirtileri
İkincil travma; başkasının anlattığı olaya ait istem dışı görüntüler, uyku sorunları, kaygı, aşırı tetikte olma, duygusal tükenme ve umutsuzluk gibi tepkilerle kendini gösterebilir. Kişi zamanla mesleğine ya da çevresine karşı duyarsızlaşabilir. Bu durum, eş duygu yorgunluğu ve tükenmişlikle yakından ilişkilendirilir.
Nasıl korunulur?
İş ve özel yaşam arasında sınır koymak, düzenli dinlenmek ve destekleyici ilişkileri korumak koruyucudur. Süpervizyon, akran desteği ve gevşeme uygulamaları gibi araçlar yardımcı olabilir. Belirtiler yoğunlaşıp işlevselliği bozduğunda bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İkincil travma ile tükenmişlik aynı şey midir?
Birbiriyle ilişkili ama farklı kavramlardır. Tükenmişlik uzun süreli iş stresiyle, ikincil travma ise başkasının travmasına tanıklıkla bağlantılıdır; ikisi bir arada görülebilir.
İkincil travma yalnızca meslek gruplarını mı etkiler?
Hayır. Travma yaşamış bir yakınına yoğun biçimde destek veren ya da onun hikâyesine tekrar tekrar maruz kalan herkes etkilenebilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
İlgili konu
Travma ve TSSB
Test, içerik, soru-cevap ve uzmanlar tek sayfada.
İlgili durumlar
Doğum Travması Sonrası Stres
Doğum travması sonrası stres, zorlu ya da tehlikeli bir doğum deneyiminin ardından gelişebilen; yeniden yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlıkla belirgin travmatik stres tepkisidir.
Travmatik Yas (Travmatik Kayıp Sonrası Stres)
Ani, beklenmedik ya da şiddet içeren bir kayıptan sonra gelişen, yas ile travma belirtilerinin iç içe geçtiği yoğun ve sürekli bir tepkidir. Belirtilerini ve destek yollarını açıklıyoruz.
Çocukluk Çağı Travması
Çocukluk döneminde yaşanan istismar, ihmal veya örseleyici deneyimlerin, sonraki yaşamda ruhsal ve ilişkisel etkilerle kendini gösterdiği bir travma alanıdır. Etkilerini ve iyileşme yollarını açıklıyoruz.
Doğal Afet Sonrası Travma
Doğal afet sonrası travma, deprem, sel, yangın gibi afetlere maruz kalmanın ardından gelişen; yeniden yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlıkla belirgin travmatik stres tepkisidir.
İkincil Travmatik Stres
Başkalarının travmasına tanık olan ya da yardım eden kişilerde, travma sonrası stres belirtilerine benzer biçimde ortaya çıkabilen bir tükenme durumudur.
Depersonalizasyon ve Derealizasyon Bozukluğu
Kişinin kendine (depersonalizasyon) veya çevresine (derealizasyon) sürekli ya da yineleyici biçimde yabancılaşıp gerçek dışılık hissetmesiyle giden bir dissosiyatif bozukluktur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.