Tetiklenme (Trigger)
Bir uyaranın geçmiş bir travmatik anıyı ya da yoğun duygusal tepkiyi aniden harekete geçirmesi durumu.
Eş anlamlılar
Tetiklenme, bir görüntü, ses, koku, söz ya da durum gibi bir uyaranın geçmişteki travmatik bir yaşantıyı veya yoğun bir duygusal tepkiyi aniden ve istemsiz biçimde harekete geçirmesidir.
Tetikleyici uyaran çoğu zaman özgün travmayı çağrıştıran bir ipucu taşır. Beyin bu ipucunu mevcut bir tehdit gibi yorumlayabilir ve kişi geçmiş yaşantıyı yeniden o anda deneyimliyormuş gibi tepki verebilir. Bu süreç travma sonrası stres tepkileriyle yakından ilişkilendirilir.
Tetikleyiciler nasıl çalışır?
- Duyusal ipuçları: belirli bir koku, ses tonu veya görüntü
- Bağlamsal ipuçları: benzer bir mekan, tarih veya durum
- İçsel ipuçları: belirli bir beden duyumu ya da duygu durumu
Belirtileri
Tetiklenme anında kalp atışında hızlanma, nefes değişimi, terleme, ani korku veya öfke, donup kalma ya da kaçma isteği görülebilir. Bazı kişilerde flashback, yani anının yeniden yaşanması da eşlik edebilir.
Nasıl baş edilir?
Tetikleyicileri fark etmek ilk adımdır. Nefes egzersizleri ve topraklanma teknikleri, kişinin tetiklendiğinde şimdiki ana dönmesine yardımcı olabilir. Tetikleyicilerden tümüyle kaçınmak yerine, bir ruh sağlığı uzmanı eşliğinde tepkilerle güvenli biçimde çalışmak uzun vadede daha işlevsel kabul edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Herkes tetiklenir mi?
Yoğun duygusal tepkiler herkeste görülebilir, ancak travmayla ilişkili tetiklenme genellikle geçmiş örseleyici yaşantısı olan kişilerde belirgindir.
Tetikleyicilerden kaçınmak çözüm mü?
Kısa vadede rahatlatsa da sürekli kaçınma tepkileri pekiştirebilir. Bir uzman eşliğinde kademeli çalışma genellikle daha yararlı kabul edilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
İlgili konu
Travma ve TSSB
Test, içerik, soru-cevap ve uzmanlar tek sayfada.
İlgili durumlar
Doğum Travması Sonrası Stres
Doğum travması sonrası stres, zorlu ya da tehlikeli bir doğum deneyiminin ardından gelişebilen; yeniden yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlıkla belirgin travmatik stres tepkisidir.
Travmatik Yas (Travmatik Kayıp Sonrası Stres)
Ani, beklenmedik ya da şiddet içeren bir kayıptan sonra gelişen, yas ile travma belirtilerinin iç içe geçtiği yoğun ve sürekli bir tepkidir. Belirtilerini ve destek yollarını açıklıyoruz.
Çocukluk Çağı Travması
Çocukluk döneminde yaşanan istismar, ihmal veya örseleyici deneyimlerin, sonraki yaşamda ruhsal ve ilişkisel etkilerle kendini gösterdiği bir travma alanıdır. Etkilerini ve iyileşme yollarını açıklıyoruz.
Doğal Afet Sonrası Travma
Doğal afet sonrası travma, deprem, sel, yangın gibi afetlere maruz kalmanın ardından gelişen; yeniden yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlıkla belirgin travmatik stres tepkisidir.
İkincil Travmatik Stres
Başkalarının travmasına tanık olan ya da yardım eden kişilerde, travma sonrası stres belirtilerine benzer biçimde ortaya çıkabilen bir tükenme durumudur.
Depersonalizasyon ve Derealizasyon Bozukluğu
Kişinin kendine (depersonalizasyon) veya çevresine (derealizasyon) sürekli ya da yineleyici biçimde yabancılaşıp gerçek dışılık hissetmesiyle giden bir dissosiyatif bozukluktur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik veya tıbbi danışmanlığın yerine geçmez.