Uyku Apnesi

Uyku apnesi, uyku sırasında solunumun tekrar tekrar kısa süreli olarak durması (apne) ya da belirgin biçimde yüzeyselleşmesiyle (hipopne) belirgin bir uyku bozukluğudur. En sık görülen tipi tıkayıcı uyku apnesidir; bu tabloda uyku sırasında boğaz bölgesindeki yumuşak dokular gevşeyerek üst solunum yolunu kısmen ya da tamamen tıkar. Solunumun durduğu her seferde beyin kişiyi kısa süreliğine uyandırarak nefes almasını sağlar. Bu uyanmalar çoğu zaman hatırlanmaz, ancak uyku bölünür ve dinlendiriciliği kaybolur.

Uyku apnesi yalnızca bir horlama sorunu değildir; tedavi edilmediğinde gündüz işlevselliğini, kalp sağlığını ve ruh sağlığını etkileyebilen önemli bir durumdur. İyi haber şu ki, tanınabilen ve etkili biçimde tedavi edilebilen bir bozukluktur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Belirtileriniz varsa kesin değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurmanız önemlidir. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa vakit kaybetmeden 112 Acil Yardım hattını arayın; sağlıkla ilgili sorularınız için 182 SABİM danışma hattından destek alabilirsiniz.

Belirtiler

Aşağıdaki belirtiler görülebilir; kesin tanı için bir uzmana başvurmak gerekir:

• Yüksek sesli ve düzensiz horlama
• Uykuda nefesin durduğunun başkaları tarafından fark edilmesi
• Nefes tıkanması ya da boğulma hissiyle uyanma
• Gündüz aşırı uykululuk, yorgunluk ve enerji düşüklüğü
• Sabah baş ağrısı ve ağız kuruluğu
• Dikkat, konsantrasyon ve bellek güçlükleri
• Sinirlilik, çökkünlük ve gece sık idrara çıkma

Türleri

• Tıkayıcı uyku apnesi: En sık görülen tiptir; üst solunum yolunun tıkanmasıyla oluşur.
• Merkezi uyku apnesi: Beynin solunum kaslarına yeterli sinyali gönderememesiyle oluşur.
• Karışık tip: Her iki mekanizmanın bir arada bulunmasıdır.

Nedenler ve risk faktörleri

• Fazla kilo ve boyun çevresinin genişliği
• İleri yaş ve erkek cinsiyet
• Boğaz ve burun yapısıyla ilgili özellikler
• Alkol ve yatıştırıcı ilaç kullanımı
• Sigara ve burun tıkanıklığı
• Ailesel yatkınlık

Tanı süreci

Uyku apnesi tanısı için genellikle uyku laboratuvarında yapılan bir uyku testi (polisomnografi) ya da uygun durumlarda evde uyku testi kullanılır. Bu testler uyku sırasında solunumu, oksijen düzeyini, kalp atışını ve uyku evrelerini kaydeder. Değerlendirme, uyku hekimliği ve gerektiğinde kulak burun boğaz alanının katkısıyla yapılır. Uyku apnesi ruhsal belirtilerle iç içe geçebildiğinden, ruh sağlığı değerlendirmesi de yararlı olabilir.

Tedavi yaklaşımları

Yaşam tarzı düzenlemeleri

Kilo verme, sırtüstü yerine yan yatma, alkol ve yatıştırıcı kullanımını azaltma ve sigarayı bırakma belirtileri hafifletebilir. Bu düzenlemeler hafif olgularda tek başına yeterli olabilir.

Cihaz ve tıbbi tedaviler

Orta ve ağır olgularda, uyku sırasında hava yolunu açık tutan basınçlı hava cihazları (CPAP gibi) sık kullanılan ve etkili bir yöntemdir. Bazı durumlarda ağız içi aygıtlar ya da cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Tedavi seçimi ilgili hekim tarafından yapılır.

Ruhsal belirtilere yönelik destek

Uyku apnesine bağlı gelişen ya da eşlik eden depresyon, kaygı ve dikkat sorunları için psikoterapi ve gerektiğinde ilaç tedavisi düşünülebilir. Çoğu zaman uyku apnesi tedavi edildikçe ruhsal belirtiler de belirgin biçimde düzelir.

Kendi kendine yardım ve baş etme

• Düzenli uyku saatleri belirleyin.
• Yatmadan önce alkol ve ağır yemeklerden kaçının.
• Sağlıklı kiloyu korumaya çalışın.
• Önerilen cihaz ya da tedaviyi düzenli ve uyumlu biçimde kullanın.
• Gündüz aşırı uykululuk varsa araç kullanırken dikkatli olun.

Ne zaman uzmana başvurmalı

Yüksek horlama, uykuda nefes durması, gündüz aşırı uykululuk ve yorgunluk gibi belirtiler yaşıyorsanız bir uzmana başvurun. Bu durum kalp ve ruh sağlığını etkileyebildiği için değerlendirmenin geciktirilmemesi önemlidir. Gündüz aşırı uykululuk trafik ve iş güvenliğinizi tehdit ediyorsa bir an önce yardım alın.

Yaşadıklarınızı bir uzmanla konuşmak, doğru adımı atmanın en güvenli yoludur. Size uygun bir ruh sağlığı uzmanına ulaşmak için uzmanlarımızı inceleyebilirsiniz.